piątek, 24 sierpnia 2012

Flawonoidy - roślinne związki biologicznie czynne


Obniżenie poziomu glutationu w komórkach organizmu prowadzi do chorób i przedwczesnej śmierci. Dlatego ważne jest aby niedobór najważniejszego przeciwutleniacza uzupełnić innymi antyoksydantami dostarczonymi z pożywieniem. Najbardziej znane przeciwutleniacze to witamina E, C, A (beta-karoten), karotenoidy, witaminy z grupy B, polifenole a wśród nich flawonoidy oraz makroelementy: selen. cynk, magnez, mangan i miedź. Wszystkie przeciwutleniacze pochodzenia zewnętrznego wpływają na układ immunologiczny polepszając jakość odporności i z powodzeniem mogą zastąpić niedobory glutationu w naszym organizmie. Wśród tych przeciwutleniaczy ważną grupę stanowią flawonoidy, o których od pewnego czasu mówi się i pisze coraz więcej.

Flawonoidy występują tylko w roślinach. Pierwszy flawonoid odkrył w 1928 roku węgierski naukowiec Albert Szent-Gyorgyi i nazwał go witaminą P lub witaminą C2. W latach 50. nazewnictwo to zarzucono. Obecnie grupę związków wyizolowanych z roślin, wykazujących właściwości antyoksydacyjne i farmakologiczne nazywamy flawonoidami. Albert Szent-Gyorgyi wyizolował również witaminę C za co w roku 1937 otrzymał nagrodę Nobla.

Flawonoidy są związkami chemicznymi, czynnymi biologicznie, występującymi wyłącznie w roślinach. Decydują one o barwie, smaku i zapachu roślin. Zapewniają roślinom ochronę przed infekcjami, szkodnikami oraz uszkodzeniami powodowanymi przez innych agresorów. Rośliny nie mogą uciec przed napastnikami toteż w procesie ewolucji wykształciły systemy obronne. Wytwarzane przez nie związki fitochemiczne o działaniu przeciwwirusowym, przeciwbakteryjnym, grzybobójczym i owadobójczym umożliwiły roślinom przetrwanie w nieprzyjaznym środowisku. Poznano kilka tysięcy związków flawonoidowych. Wszystkie charakteryzują się węglowodorowym szkieletem flawonu a różnią się między sobą podstawnikami.

Zawartość flawonoidów w roślinie zmienia się w okresie wegetacji. W liściach jest ich najwięcej przed kwitnieniem a w owocach i warzywach w pełni dojrzewania. Ze względu na szerokie spektrum działania flawonoidów na organizm człowieka nazywamy je bioflawonoidami. Bogatym źródłem bioflawonoidów są rośliny lecznicze, jednak ich źródłem w diecie człowieka są warzywa i owoce. Szczególnie wskazane do spożywania są żółte, pomarańczowe i czerwone warzywa oraz owoce jagodowe (czarna jagoda, maliny, jeżyny, truskawki, czarna porzeczka), wiśnie, czerwone winogrona, czerwone wino, czarny bez, rokitnik, zielona herbata, kakao i gorzka czekolada (powyżej 70% kakao).

Należy podkreślić, że flawonoidy nie są lekarstwem przeciwko chorobom ale czterdziestoletni dorobek badawczy wykazał ich duże znaczenie w ochronie zdrowia. Według obecnego stanu wiedzy, bioflawonoidy wywierają pozytywny wpływ zarówno na osoby zdrowe, działając profilaktycznie jak i na chore, wspomagając ich leczenie. Dlatego regularne spożywanie dużej ilości bioflawonoidów zawartych w żywności pochodzenia roślinnego jest szczególnie polecane. Chroni nas bowiem przed stresem oksydacyjnym a tym samym przed rozwojem wielu chorób.